Fundusze Europejskie
dla Warmii i Mazur

pdf (3,78 MB)

pdf 981 kB

Schemat A (typy projektów 1-6): 1. Zakup lub modernizacja nisko i zeroemisyjnego (tj. z napędem elektrycznym lub wodorowym) taboru kołowego na potrzeby transportu zbiorowego w miastach;2. Budowa i przebudowa infrastruktury na potrzeby transportu miejskiego (w tym np.: pętle autobusowe, zaplecze techniczne do obsługi taboru, przebudowa zajezdni, infrastruktura punktowa np. przystanki, wiaty z aktywną informacją pasażerską, wysepki, sygnalizacja świetlna, azyle dla pieszych, dedykowane pasy ruchu dla komunikacji zbiorowej);3. Budowa i rozbudowa infrastruktury do ładowania i tankowania pojazdów zeroemisyjnych (z napędem elektrycznym lub wodorowym):-    komunikacji publicznej (nowo zakupionych i już użytkowanych),-    użytkowników indywidualnych (w rezultacie projektu należy zapewnić niedyskryminacyjny dostęp do powstałej infrastruktury wszystkim użytkownikom);4. Działania poprawiające przepływ i bezpieczeństwo pasażerów transportu publicznego (np. budowa i przebudowa miejskich węzłów przesiadkowych, systemów ITS);5. Działania na rzecz integracji transportu zbiorowego (w tym budowa i przebudowa obiektów P+R („parkuj i jedź”) zgodnie z poniższymi warunkami) i/lub wdrażanie nowych zrównoważonych sposobów przemieszczania się (np. systemy biletowe tj. „wspólny bilet”, systemy współdzielenia środków transportu (w tym, np. hulajnoga miejska, rower miejski);6. Rozwój infrastruktury dla ruchu niezmotoryzowanego (np. strefy wolne od ruchu samochodowego, strefowe uspokojenie ruchu, pasy i ścieżki/drogi rowerowe, likwidacja utrudnień w ruchu pieszym, tworzenie ciągłych i bezpośrednich tras pieszych). Podnoszenie świadomości mieszkańców, pracodawców i władz samorządowych w zakresie propagowania korzystania z niskoemisyjnego transportu zbiorowego i ruchu niezmotoryzowanego wyłącznie jako element powyższych przedsięwzięć.

Wsparcie obejmie inwestycje infrastrukturalne na drogach wojewódzkich:1. w budowę nowych, rozbudowę lub przebudowę istniejących dróg:a) o charakterze tzw. dostępowym (wraz z infrastrukturą towarzyszącą) zapewniających połączenie:• niezbędne z siecią TEN-T (tj. obecnie nieistniejące lub niewystarczające),• z węzłami transportowymi,• z przejściami granicznymi,• z centrami logistycznymi,• z terminalami intermodalnymi.b) wpływające na rozwój publicznego transportu zbiorowego w tym m.in. przebudowa lub budowa przystanków, wiat, zatok autobusowych, przebudowa lub budowa chodników i ścieżek rowerowych o charakterze komunikacyjnym. Dopuszcza się uwzględnienie, jako część projektu elementów infrastruktury służącej integracji różnych form transportu wskazanych w działaniu 4.2 Publiczny transport zbiorowy (np. parkingi P+R). 2. dedykowane zwiększeniu bezpieczeństwa ruchu drogowego, poprawiające bezpieczeństwo niechronionych użytkowników ruchu tj. m.in. przebudowa lub budowa chodników i ścieżek rowerowych, przebudowa lub budowa przejść dla pieszych, przebudowa skrzyżowań, budowa lub przebudowa zatok autobusowych. Możliwe jest sfinansowanie w projekcie wydatków na działania edukacyjne i promocyjne związane z bezpieczeństwem ruchu drogowego.

Schemat A Wsparcie obejmie inwestycje infrastrukturalne na drogach wojewódzkich: 1. w budowę nowych, rozbudowę lub przebudowę istniejących dróg: a) o charakterze tzw. dostępowym (wraz z infrastrukturą towarzyszącą) zapewniających połączenie:• niezbędne z siecią TEN-T (tj. obecnie nieistniejące lub niewystarczające),• z węzłami transportowymi,• z przejściami granicznymi,• z centrami logistycznymi,• z terminalami intermodalnymi; b) wpływające na rozwój publicznego transportu zbiorowego w tym m.in. przebudowa lub budowa przystanków, wiat, zatok autobusowych, przebudowa lub budowa chodników i ścieżek rowerowych o charakterze komunikacyjnym. Dopuszcza się uwzględnienie jako część projektu elementów infrastruktury służącej integracji różnych form transportu wskazanych w Działaniu 4.2 Publiczny transport zbiorowy (np. parkingi P+R);  2. dedykowane zwiększeniu bezpieczeństwa ruchu drogowego, poprawiające bezpieczeństwo niechronionych użytkowników ruchu tj. m.in. przebudowa lub budowa chodników i ścieżek rowerowych, przebudowa lub budowa przejść dla pieszych, przebudowa skrzyżowań, budowa lub przebudowa zatok autobusowych. Możliwe jest sfinansowanie w projekcie wydatków na działania edukacyjne i promocyjne związane z bezpieczeństwem ruchu drogowego.

Wsparcie obejmie inwestycje infrastrukturalne na drogach wojewódzkich:1. w budowę nowych, rozbudowę lub przebudowę istniejących dróg:a) o charakterze tzw. dostępowym (wraz z infrastrukturą towarzyszącą) zapewniających połączenie:• niezbędne z siecią TEN-T (tj. obecnie nieistniejące lub niewystarczające),• z węzłami transportowymi,• z przejściami granicznymi,• z centrami logistycznymi,• z terminalami intermodalnymi.b) wpływające na rozwój publicznego transportu zbiorowego w tym m.in. przebudowa lub budowa przystanków, wiat, zatok autobusowych, przebudowa lub budowa chodników i ścieżek rowerowych o charakterze komunikacyjnym. Dopuszcza się uwzględnienie jako część projektu elementów infrastruktury służącej integracji różnych form transportu wskazanych w działaniu 4.2 Publiczny transport zbiorowy (np. parkingi P+R). 2. dedykowane zwiększeniu bezpieczeństwo ruchu drogowego, poprawiające bezpieczeństwo niechronionych użytkowników ruchu tj. m.in. przebudowa lub budowa chodników i ścieżek rowerowych, przebudowa lub budowa przejść dla pieszych, przebudowa skrzyżowań, budowa lub przebudowa zatok autobusowych. Możliwe jest sfinansowanie w projekcie wydatków na działania edukacyjne i promocyjne związane z bezpieczeństwem ruchu drogowego.

Zakres wsparcia obejmuje w szczególności:1. Rozwój usług świadczonych w społeczności lokalnej w oparciu o zdeinstytucjonalizowane formy opieki, jak np. usługi asystenckie, opiekuńcze, specjalistyczne i inne usługi opiekuńcze, oraz innych form wsparcia środowiskowego w miejscu zamieszkania. 2. Szkolenia oraz podnoszenie kwalifikacji i kompetencji kadr na potrzeby świadczenia usług w społeczności lokalnej oraz zapewnienie dostępu do superwizji. 3. Wsparcie opiekunów faktycznych osób potrzebujących wsparcia w codziennym funkcjonowaniu. 4. Poprawa dostępności usług i rozwój oferty wsparcia dziennego skierowanych do seniorów. 5. Wspieranie działań w zakresie wzmacniania więzi i integracji międzypokoleniowej, w tym promujących ideę wolontariatu. 6. Upowszechnianie transportu indywidualnego typu door-to-door dla osób z potrzebą wsparcia w zakresie mobilności (jako część projektów wspierających). Powyższy katalog jest otwarty, co oznacza, że dobór działań następuje w zależności od zdiagnozowanych przez beneficjenta problemów i potrzeb grup docelowych w świadczeniu usług społecznych na obszarze realizacji projektu  (z uwzględnieniem specyfiki wewnątrzregionalnej).

Wsparcie outplacementowe na subregion olsztyński ukierunkowane na zaprojektowanie i udzielenie pomocy osobom zwolnionym, zagrożonym zwolnieniem lub przewidzianym do zwolnienia z przyczyn niedotyczących pracownika. Zakres wsparcia obejmuje formy przygotowujące do zmiany zawodu lub zdobycia nowych kompetencji i kwalifikacji zawodowych, w szczególności: a)   doradztwo zawodowe połączone z przygotowaniem Indywidualnego Planu Działania lub innego dokumentu pełniącego analogiczną funkcję - jako obligatoryjny element wsparcia; b)   poradnictwo psychologiczne; c)   pośrednictwo pracy;d)   szkolenia zawodowe; e)   studia podyplomowe; f)    staże, praktyki zawodowe; g)   subsydiowanie zatrudnienia; h)   dodatek relokacyjny; i)    inne narzędzia i metody służące aktywizacji zawodowej. Nie mogą być realizowane działania służące rozwojowi przedsiębiorczości i samozatrudnienia.

Wsparcie outplacementowe na subregion elbląski ukierunkowane na zaprojektowanie i udzielenie pomocy osobom zwolnionym, zagrożonym zwolnieniem lub przewidzianym do zwolnienia z przyczyn niedotyczących pracownika. Zakres wsparcia obejmuje formy przygotowujące do zmiany zawodu lub zdobycia nowych kompetencji i kwalifikacji zawodowych, w szczególności: a)   doradztwo zawodowe połączone z przygotowaniem Indywidualnego Planu Działania lub innego dokumentu pełniącego analogiczną funkcję - jako obligatoryjny element wsparcia; b)   poradnictwo psychologiczne; c)   pośrednictwo pracy;d)   szkolenia zawodowe; e)   studia podyplomowe; f)    staże, praktyki zawodowe; g)   subsydiowanie zatrudnienia; h)   dodatek relokacyjny; i)    inne narzędzia i metody służące aktywizacji zawodowej. Nie mogą być realizowane działania służące rozwojowi przedsiębiorczości i samozatrudnienia.

Wsparcie outplacementowe na subregion ełcki ukierunkowane na zaprojektowanie i udzielenie pomocy osobom zwolnionym, zagrożonym zwolnieniem lub przewidzianym do zwolnienia z przyczyn niedotyczących pracownika. Zakres wsparcia obejmuje formy przygotowujące do zmiany zawodu lub zdobycia nowych kompetencji i kwalifikacji zawodowych, w szczególności:  a)   doradztwo zawodowe połączone z przygotowaniem Indywidualnego Planu Działania lub innego dokumentu, pełniącego analogiczną funkcję – jako obligatoryjny element wsparcia; b)   poradnictwo psychologiczne; c)    pośrednictwo pracy; d)   szkolenia zawodowe; e)   studia podyplomowe; f)    staże, praktyki zawodowe; g)   subsydiowanie zatrudnienia; h)   dodatek relokacyjny; i)    inne narzędzia i metody służące aktywizacji zawodowej. Nie mogą być realizowane działania służące rozwojowi przedsiębiorczości i samozatrudnienia.

Integracja i zwiększenie dostępności oraz jakości usług społecznych kierowanych do osób lub rodzin najbardziej potrzebujących pomocy, będących w szczególnie trudnej sytuacji życiowej oraz z największymi deficytami w zakresie kompetencji społecznych, w tym do dzieci i młodzieży. Zakres wsparcia obejmuje w szczególności: usługi dla rodzin, dzieci i młodzieży, w tym: – wsparcie rodzin w niwelowaniu ich deficytów, w tym w rozwiązywaniu problemów opiekuńczo-wychowawczych oraz wzmacnianie środowiskowych form wsparcia rodzin przeżywających trudności w wypełnianiu funkcji opiekuńczo-wychowawczych, – usługi dla dzieci i młodzieży wymagającej wsparcia, przebywających w rodzinach, jak również w różnego rodzaju instytucjach całodobowych (np. w ośrodkach wychowawczych), – wspieranie działań w zakresie wzmacniania więzi i integracji rodzin, w tym promujących ideę wolontariatu; usługi interwencji kryzysowej; usługi w zakresie przeciwdziałania przemocy, w tym przemocy domowej oraz w zakresie kompleksowej pomocy dzieciom pokrzywdzonym przestępstwem (i ich rodzinom);  inne działania wspierające proces deinstytucjonalizacji usług.  Katalog jest otwarty, co oznacza, że dobór działań następuje w zależności od zdiagnozowanych przez beneficjenta problemów i potrzeb grup docelowych w świadczeniu usług społecznych na obszarze realizacji projektu.   Nabór wniosków ma charakter zamknięty. 

pdf (2 mB)

Wsparcie obejmie inwestycje infrastrukturalne na drogach wojewódzkich:1. w budowę nowych, rozbudowę lub przebudowę istniejących dróg:a) o charakterze tzw. dostępowym (wraz z infrastrukturą towarzyszącą) zapewniających połączenie:• niezbędne z siecią TEN-T (tj. obecnie nieistniejące lub niewystarczające),• z węzłami transportowymi,• z przejściami granicznymi,• z centrami logistycznymi,• z terminalami intermodalnymi.b) wpływające na rozwój publicznego transportu zbiorowego w tym m.in. przebudowa lub budowa przystanków, wiat, zatok autobusowych, przebudowa lub budowa chodników i ścieżek rowerowych o charakterze komunikacyjnym. Dopuszcza się uwzględnienie jako część projektu elementów infrastruktury służącej integracji różnych form transportu wskazanych w działaniu 4.2 Publiczny transport zbiorowy (np. parkingi P+R). 2. dedykowane zwiększeniu bezpieczeństwo ruchu drogowego, poprawiające bezpieczeństwo niechronionych użytkowników ruchu tj. m.in. przebudowa lub budowa chodników i ścieżek rowerowych, przebudowa lub budowa przejść dla pieszych, przebudowa skrzyżowań, budowa lub przebudowa zatok autobusowych. Możliwe jest sfinansowanie w projekcie wydatków na działania edukacyjne i promocyjne związane z bezpieczeństwem ruchu drogowego.

Integracja i zwiększenie dostępności oraz jakości usług społecznych kierowanych do osób lub rodzin najbardziej potrzebujących pomocy, będących w szczególnie trudnej sytuacji życiowej oraz z największymi deficytami w zakresie kompetencji społecznych, w tym do dzieci i młodzieży. Zakres wsparcia obejmuje w szczególności: a) usługi interwencji kryzysowej; b) usługi w zakresie przeciwdziałania przemocy, w tym przemocy domowej oraz w zakresie kompleksowej pomocy dzieciom pokrzywdzonym przestępstwem (i ich rodzinom). Katalog jest otwarty, co oznacza, że dobór działań następuje w zależności od zdiagnozowanych przez beneficjenta problemów i potrzeb grup docelowych w świadczeniu usług społecznych na obszarze realizacji projektu.

Spotkanie Regionalnej Grupy Roboczej ds. Komunikacji 14–15 października 2025 r. Hotel Termy Lidzbark Warmiński Wyjazd godz. 7.45 Głowackiego 17 AGENDA SPOTKANIA  Dzień 1 – 14 października 2025 8:30 Przyjazd do Term Warmińskich ul. Kąpielowa 1, 11-100 Lidzbark Warmiński, pozostawienie bagaży9:00–9:30 Przejazd uczestników na wizytę studyjną – Uzdrowisko, Pawilon Zdrowia (Łabno 20, 11-100 Lidzbark Warmiński)9:45–10:15 Prezentacja Urzędu Miasta z realizacji inwestycji sfinansowanych z regionalnego programu województwa warmińsko-mazurskiego (lata 2021–2027, 2014–2020)10:15–10:30 Przerwa kawowa10:45–11:45 Prezentacja i zwiedzanie infrastruktury uzdrowiskowej (prezentacja programu wad postawy oraz wizyta w grocie solnej – krioterapia)12:00–13:00 Przejazd autobusem elektrycznym (dofinansowanie z RPOWiM 2014–2021) do firmy Veolia, ul. Astronomów 47, Lidzbark Warmiński13:00–13:15 Przejazd do Term Warmińskich13:30–14:00 Obiad (poziom 1)14:30–16:30 Wewnętrzne spotkanie Regionalnej Grupy Roboczej ds. Komunikacji (sala 1b, poziom 2)19:00–23:00 Uroczysta kolacja (sala 1a, poziom 2) Dzień 2 – 15 października 20258:00–10:30 Śniadanie (poziom 1)9:00–12:00 Warsztaty „Sztuczna inteligencja (AI) w działaniach komunikacyjnych FE”– prowadzący Rafał Garbacz (sala 1b, poziom 2)12.30–13.30 Obiad (poziom 1)13.30 Powrót grupy do Olsztyna   *Podczas pobytu w Termach mamy nielimitowany dostęp do strefy saun :)

Realizowane będą projekty obejmujące integrację i zwiększenie dostępności oraz jakości usług społecznych kierowanych do osób potrzebujących wsparcia w codziennym funkcjonowaniu oraz ich opiekunów.Zakres wsparcia obejmuje w szczególności:1. Rozwój usług świadczonych w społeczności lokalnej w oparciu o zdeinstytucjonalizowane formy opieki, jak np. usługi asystenckie, opiekuńcze, specjalistyczne i inne usługi opiekuńcze, oraz innych form wsparcia środowiskowego w miejscu zamieszkania. 2. Szkolenia oraz podnoszenie kwalifikacji i kompetencji kadr na potrzeby świadczenia usług w społeczności lokalnej oraz zapewnienie dostępu do superwizji. 3. Wsparcie opiekunów faktycznych osób potrzebujących wsparcia w codziennym funkcjonowaniu. 4. Poprawa dostępności usług i rozwój oferty wsparcia dziennego skierowanych do seniorów. 5. Rozwój usług teleopieki (jako elementu wsparcia i pod warunkiem zagwarantowania kompleksowości usługi opiekuńczej). 6. Wspieranie działań w zakresie wzmacniania więzi i integracji międzypokoleniowej, w tym promujących ideę wolontariatu. 7. Upowszechnianie transportu indywidualnego typu door-to-door dla osób z potrzebą wsparcia w zakresie mobilności (jako część projektów wspierających).8. Inne działania wspierające proces deinstytucjonalizacji usług, m.in. wsparcie procesu usamodzielniania osób przebywających w placówkach całodobowych oraz wsparcie działań, które zapobiegać będą umieszczaniu osób wymagających wsparcia w placówkach całodobowych długoterminowych. 9. Wsparcie tworzenia i/lub funkcjonowania usług społecznych w społeczności lokalnej w formule deinstytucjonalizacji. 10. Wsparcie tworzenia i/lub funkcjonowania mieszkalnictwa o charakterze wspomaganym i treningowym. Katalog jest otwarty, co oznacza, że dobór działań następuje w zależności od zdiagnozowanych przez beneficjenta problemów i potrzeb grup docelowych w świadczeniu usług społecznych na obszarze realizacji projektu (z uwzględnieniem specyfiki wewnątrzregionalnej).

Nabór dotyczy schematu B ZIT Elbląg (budynki publiczne). Wspierane zostaną następujące typy projektów: Kompleksowe przedsięwzięcia termomodernizacyjne wynikające z audytu energetycznego, prowadzące do zmniejszenia energochłonności budynków, dotyczące podniesienia paramentów energetycznych budynków, między innymi: ocieplenie obiektu, wymiana okien, drzwi zewnętrznych, wymiana infrastruktury na energooszczędną, instalacja dedykowanych potrzebom energetycznym budynku urządzeń OZE (z możliwością zastosowania magazynów energii),  wymiana, modernizacja nieefektywnych systemów grzewczych na zero lub niskoemisyjne albo podłączenie do sieci ciepłowniczej, chłodniczej, przebudowa systemów wentylacji i klimatyzacji, instalacja systemów chłodzących.  Przebudowa, wymiana oświetlenia (z wyłączeniem oświetlenia ulicznego), poprzedzona analizą wynikającą z audytu energetycznego, na energooszczędne (wraz z systemami zarządzania oświetleniem), poprawiająca efektywność energetyczną tych systemów oraz ich integrację z instalacjami OZE, energooszczędne oświetlenie LED wraz z systemem zarządzania oraz jego integrację z instalacjami OZE, z możliwością zastosowania magazynów energii.  Inwestycje w systemy ciepłownicze i chłodnicze (sieci) wraz z magazynami ciepła do 5 MW mocy zamówionej, podłączenie do sieci ciepłowniczej lub gazowej obiektów, w których likwidowane są źródła na paliwa stałe, wymiana nieefektywnych źródeł ciepła opartych o paliwa stałe na źródła niskoemisyjne, poprzedzone analizą wynikającą z audytu energetycznego.  Działania edukacyjne i szkoleniowe dla mieszkańców, przedsiębiorców oraz władz, wspierające m.in. realizację programów ochrony powietrza i uchwał antysmogowych oraz promocję, doradztwo i podnoszenie świadomości i wiedzy mieszkańców, przedsiębiorców i władz lokalnych w zakresie efektywności energetycznej i wykorzystania OZE (wyłącznie jako element uzupełniający do typów projektów określonych w pkt 1, 2, 3). 

W ramach naboru wspierane będą następujące typy projektów: Kompleksowe przedsięwzięcia termomodernizacyjne wynikające z audytu energetycznego, prowadzące do zmniejszenia energochłonności budynków, dotyczące podniesienia paramentów energetycznych budynków, między innymi:  • ocieplenie obiektu, wymiana okien, drzwi zewnętrznych,• wymiana infrastruktury na energooszczędną,• instalacja dedykowanych potrzebom energetycznym budynku urządzeń OZE (z możliwością zastosowania magazynów energii),• wymiana /modernizacja nieefektywnych systemów grzewczych na zero lub niskoemisyjne albo podłączenie do sieci ciepłowniczej/chłodniczej,• przebudowa systemów wentylacji i klimatyzacji,• instalacja systemów chłodzących.  Przebudowa, wymiana oświetlenia (z wyłączeniem oświetlenia ulicznego), poprzedzona analizą wynikającą z audytu energetycznego, na energooszczędne (wraz z systemami zarządzania oświetleniem), poprawiająca efektywność energetyczną tych systemów oraz ich integrację z instalacjami OZE, energooszczędne oświetlenie LED wraz z systemem zarządzania oraz jego integrację z instalacjami OZE, z możliwością zastosowania magazynów energii. Inwestycje w systemy ciepłownicze i chłodnicze (sieci) wraz z magazynami ciepła do 5 MW mocy zamówionej, podłączenie do sieci ciepłowniczej lub gazowej obiektów, w których likwidowane są źródła na paliwa stałe, wymiana nieefektywnych źródeł ciepła opartych o paliwa stałe na źródła niskoemisyjne, poprzedzone analizą wynikającą z audytu energetycznego. Działania edukacyjne i szkoleniowe dla mieszkańców, przedsiębiorców oraz władz, wspierające m.in. realizację programów ochrony powietrza i uchwał anty smogowych oraz promocję, doradztwo i podnoszenie świadomości i wiedzy mieszkańców, przedsiębiorców i władz lokalnych w zakresie efektywności energetycznej i wykorzystania OZE (wyłącznie jako element uzupełniający do typów projektów określonych w pkt 1, 2, 3).       

Wsparcie systemu pieczy zastępczej w województwie warmińsko-mazurskim.Zakres wsparcia obejmuje w szczególności:a.    wsparcie osób usamodzielnianych i opuszczających pieczę zastępczą i inne instytucje całodobowe, z uwzględnieniem sytuacji problemowej, w tym wsparcie tworzenia i funkcjonowania mieszkań treningowych i wspomaganych dla osób usamodzielnianych;b.    tworzenie rodzinnych form opieki zastępczej i usługi wsparcia dla rodzin zastępczych (oraz kandydatów), w tym szkolenia kadr oraz upowszechnianie idei rodzicielstwa zastępczego;c.    usługi dla dzieci i młodzieży wymagającej wsparcia, przebywających w rodzinach zastępczych, jak również w różnego rodzaju instytucjach całodobowych (np. w ośrodkach opiekuńczo- wychowawczych);d.    inne działania wspierające proces deinstytucjonalizacji usług.

1) Kompleksowe przedsięwzięcia termomodernizacyjne wynikające z audytu energetycznego, prowadzące do zmniejszenia energochłonności budynków, dotyczące podniesienia paramentów energetycznych budynków, między innymi: ocieplenie obiektu, wymiana okien, drzwi zewnętrznych, wymiana infrastruktury na energooszczędną, instalacja dedykowanych potrzebom energetycznym budynku urządzeń OZE (z możliwością zastosowania magazynów energii), wymiana /modernizacja nieefektywnych systemów grzewczych na zero lub niskoemisyjne albo podłączenie do sieci ciepłowniczej/chłodniczej, przebudowa systemów wentylacji i klimatyzacji, instalacja systemów chłodzących; 2) przebudowa, wymiana oświetlenia (z wyłączeniem oświetlenia ulicznego), poprzedzona analizą wynikającą z audytu energetycznego, na energooszczędne (wraz z systemami zarządzania oświetleniem), poprawiająca efektywność energetyczną tych systemów oraz ich integrację z instalacjami OZE, energooszczędne oświetlenie LED wraz z systemem zarządzania oraz jego integrację z instalacjami OZE, z możliwością zastosowania magazynów energii; 3) inwestycje w systemy ciepłownicze i chłodnicze (sieci) wraz z magazynami ciepła do 5 MW mocy zamówionej, podłączenie do sieci ciepłowniczej lub gazowej obiektów, w których likwidowane są źródła na paliwa stałe, wymiana nieefektywnych źródeł ciepła opartych o paliwa stałe na źródła niskoemisyjne, poprzedzone analizą wynikającą z audytu energetycznego; 4) działania edukacyjne i szkoleniowe dla mieszkańców, przedsiębiorców oraz władz, wspierające m.in. realizację programów ochrony powietrza i uchwał antysmogowych oraz promocję, doradztwo i podnoszenie świadomości i wiedzy mieszkańców, przedsiębiorców i władz lokalnych w zakresie efektywności energetycznej i wykorzystania OZE (wyłącznie jako element uzupełniający do typów projektów określonych w pkt 1, 2, 3).